Κεφ. 2 "Κοινωνικές Ομάδες"

 

2.1 ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

2.1.1    ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

Όλοι ανήκουμε σε μια κοινωνία συμμετέχοντας σε πολλές και διάφορες κοινωνικές ομάδες.

Μέσα από τη συμμετοχή μας σε κοινωνικές ομάδες αποκτάμε μια ταυτότητα («εγώ είμαι ολυμπιακός»), αισθανόμαστε συγγένεια με τα άτομα που ανήκουν στην ίδια ομάδα με εμάς («όλοι οι ολυμπιακοί είναι αδέρφια μου, ανήκουμε στην ολυμπιακή οικογένεια») και μας διακρίνει από άτομα που ανήκουν σε άλλες κοινωνικές ομάδες («αυτοί είναι παναθηναϊκοί»).   

 Κοινωνική ομάδα  είναι ένα οργανωμένο σύνολο ατόμων, που επικοινωνούν, έχουν κοινούς σκοπούς και αίσθηση του «εμείς».

           Χαρακτηριστικά των  κοινωνικών ομάδων:

1. συγκεκριμένη οργάνωση (κανόνες, ρόλοι, προκαθορισμένοι τρόποι δράσης κ.λ.π.)

2. τακτική, συχνή ή έστω, κάποια επικοινωνία (πρόσωπο με πρόσωπο, διαδικτυακά κ.α.)

3. κοινοί σκοποί, στόχοι και επιδιώξεις (π.χ. προστασία του περιβάλλοντος, αυξήσεις μισθών, κ.α.)

4. αίσθηση του «εμείς» (συνείδηση ότι ανήκουμε σε μια κοινωνική ομάδα και αισθήματα ταύτισης με τα  άτομα που ανήκουν σε αυτή)

 

2.1.2   ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

Είδη κοινωνικών ομάδων

μικρές (οικογένεια, παρέα)		μεγάλες (βουδιστές)
	με βάση το μέγεθος

οργανωμένες (ενορία, λόχος)		ανοργάνωτες (παρέα)
	με βάση την οργάνωση

μεγάλης διάρκειας (κόμμα, φυλή)		προσωρινές (εκδρομικό γκρούπ)
	με βάση τη διάρκεια

πρωτογενείς (οικογένεια, σχολείο)		δευτερογενείς (πανεπιστήμιο, κόμμα)
	με βάση την επιλογή ένταξης

ανοικτές (σύλλογοι, Κ.Α.Π.Η.)		κλειστές (συμμορίες, μαφία)
	με βάση τη δυνατότητα ένταξης

 

   Πολυπολιτισμικότητα και ρατσισμός

 Είναι φυσικό οι άνθρωποι να νοιώθουν μεγαλύτερη «συγγένεια» με άτομα που ανήκουν στις ίδιες με αυτούς κοινωνικές ομάδες και να διακρίνονται από άτομα που μετέχουν σε άλλες. Το να συνυπάρχουν σε μια κοινωνία διάφορες διακριτές κοινωνικές ομάδες, ακόμα και με διαφορετικούς πολιτισμούς (πολυπολιτισμικότητα), είναι κάτι που συμβαίνει όλο και περισσότερο στις σύγχρονες κοινωνίες. Όταν μια κοινωνική ομάδα, όχι απλά διακρίνεται, αλλά θεωρεί τα μέλη της «ανώτερα» και αρχίζει να υποτιμά, να θεωρεί κατώτερα και τελικά να φέρεται εχθρικά στα μέλη μιας άλλης κοινωνικής ομάδας, γεννιέται ο ρατσισμός.              

 

 2.2    ΛΟΓΟΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ

Ο άνθρωπος νοιώθει την ανάγκη και εντάσσεται σε διάφορες κοινωνικές ομάδες για:

1. Να αποκτήσει μια ταυτότητα. Π.χ. είμαι Έλληνας, χριστιανός ορθόδοξος, φούρναρης, αεκτζής, μέλλος του χορευτικού συλλόγου Νέας Ιωνίας κ.λ.π. Με αυτόν τον τρόπο απαντάει στα βασικά υπαρξιακά του ερώτημα: «Τι είμαι; Ποιος είμαι;»

2. Να καταφέρει κάποιους στόχους κοινούς με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας. Π.χ. είμαι μέλος της οργάνωσης «Διεθνής Αμνηστία», γιατί παλεύει για την κατάργηση των βασανιστηρίων.

3. Να έρθει σε επαφή με τα μέλη της ομάδας, τα οποία βρίσκει ελκυστικά. Π.χ. εντάσσομαι σε μια πολιτική νεολαία γιατί έλκομαι τα άτομα που την αποτελούν, παρόλο που δεν με ενδιαφέρει η πολιτική τους ιδεολογία. Πάω και γράφομαι σε μια τάξη γιόγκα γιατί μου αρέσει ο δάσκαλος.

4. Τέλος και ίσως σημαντικότερο, για να αποκτήσει την αίσθηση του «εμείς». Για να νοιώθει κομμάτι ενός συνόλου, να αποφύγει το δυσάρεστο αίσθημα της μοναξιάς και της απομόνωσης. Να περάσει από την «κρύα» κατάσταση του «εγώ» στη «ζεστή» κατάσταση του «εμείς».

 

 2.3    ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ

Όσο υπάρχει κοινός στόχος, η ομάδα εξασφαλίζει και διατηρεί τη συνοχή της, μπορεί να είναι ενωμένη και δυνατή.

Όταν ο κοινός στόχος πάψει να υφίσταται η ομάδα διέρχεται κρίση και συνήθως διαλύεται.

Παράδειγμα: Η «Φιλική εταιρία», ήταν μια οργάνωση που συστάθηκε για να απελευθερώσει την υπόδουλη Ελλάδα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Όταν η Ελλάδα απελευθερώθηκε έπαψε να υφίσταται.

Όταν διαμορφώνονται νέες κοινωνικές συνθήκες και ανάγκες, κάποιες κοινωνικές ομάδες καταργούνται αφού εξυπηρετούσαν παλιές, ξεπερασμένες από τις νέες συνθήκες, ανάγκες. Τότε εμφανίζονται νέες ομάδες που ανταποκρίνονται στα νέα δεδομένα πιο αποτελεσματικά.

Παράδειγμα: Ο τοπικός άρχοντας και το συμβούλιο των γερόντων που λειτουργούσαν σαν τοπική εξουσία στα ελληνικά χωριά πριν 200 χρόνια έχουν σήμερα  αντικατασταθεί από τον δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο.

 

τροφή για τον εγκέφαλο:

- Βρείτε 5 κοινωνικές ομάδες στις οποίες ανήκεις. Από ποιες σε διαχωρίζουν. Αναρωτήσου αν η αυτή η διάκριση σου γεννά ρατσισμό για κάποιες κοινωνικές ομάδες.